Η παγίδα του αυτονόητου δικαιώματος: “Μα ποιος είμαι επιτέλους;”

Γράφει ο Δημήτρης Τρυφωνίδης

Η μοναδικότητα των ανθρώπων βασίζεται σε κάποια απλά, μα μοναδικά πράγματα(συναισθήματα, βιώματα, συμπεριφορές κ.α.) τα οποία είναι δύσκολο πολλές φορές να προσδιορίσουμε, γιατί ζούμε μέσα σε αυτά. Είναι δύσκολο να ερμηνεύσουμε πολλές φορές τον εαυτό μας. Η επιμονή ότι έχουμε δίκιο, η απαίτηση του παντός, η προσταγή συναισθημάτων, ακόμα και η υποτίμηση απόψεων και γνώμων δηλώνουν τελικά την αδυναμία της αυτοπειθαρχίας στο άτομο. Όποιος έχει πέσει στην παγίδα του αυτονόητου δικαιώματος ήταν σίγουρα ένα κακομαθημένο παιδί. Το άτομο σε αυτή τη παγίδα, απαιτεί να γίνονται όλα όπως και όποτε ακριβώς τα θέλει. Δεν δέχεται το «όχι» , δίνει προτεραιότητα στις ανάγκες του και επιμένει να ικανοποιούν οι άλλοι τις επιθυμίες του. Απογοητεύεται εύκολα και τα παρατάει όταν συναντάει δυσκολίες στην εκπλήρωση ενός στόχου. Έτσι, δυσκολεύεται να δημιουργήσει ισότιμες και αμοιβαίες σχέσεις. Τα τρία είδη της παγίδας αυτής είναι  η Κακομαθημένη Αίσθηση Αυτονόητου Δικαιώματος, το Αυτονόητο Δικαίωμα της Εξάρτησης και η Παρορμητικότητα.

“Γιατί έτσι”. Στο πρώτο είδος το άτομο θεωρεί τον εαυτό του ξεχωριστό. Είναι απαιτητικός και θέλει τα πάντα να γίνονται έτσι, όπως επιθυμεί. Όταν κάτι ή κάποιος σταθεί εμπόδιο, τότε θυμώνει. Δείχνει πολύ λίγη κατανόηση ή ενδιαφέρον για τα συναισθήματα των άλλων. Στην αρχή υποχωρεί και ύστερα παραδίνεται στον άλλο. Εκφοβίζει για να γίνει το δικό του και επαίρεται για ίδια επιτεύγματα. Αποφεύγει καταστάσεις, όπου είναι μέτριος και όχι ανώτερος. Φροντίζει υπερβολικά τις ανάγκες των άλλων.

“Φρόντισέ με, είπα”. Το αυτονόητο δικαίωμα της εξάρτησης εκφράζεται με κατσούφιασμα, γρίνια, παθητικοεπιθετική συμπεριφορά, όταν δεν βρίσκει φωλιά να κουρνιάσει. Το άτομο νιώθει πως έχει το δικαίωμα να εξαρτάται από τους άλλους. Υιοθετεί το ρόλο του αδύναμου, ανίκανου και ανήμπορου και έχει από τους άλλους την απαίτηση να το προστατεύσουν και να το φροντίσουν. Το ενδιαφέρον των άλλων είναι δικαίωμά του. Του το χρωστούν. Όταν κάποιος δε το φροντίζει, θυμώνει και εκφράζει τον θυμό του πολύ έντονα.

“Αυτό θέλω και το θέλω τώρα”. Εδώ υπάρχει πρόβλημα στον έλεγχο των παρορμήσεων. Στην Παρορμητικότητα το άτομο συμπεριφέρεται με βάση τις επιθυμίες και τα συναισθήματά του, χωρίς να υπολογίζει συνέπειες. Πάσχει από μία γενικότερη έλλειψη οργάνωσης και δομής. Δεν έχει πειθαρχία. Εγκαταλείπει εύκολα καθήκοντα ρουτίνας, αποφεύγει την εργασία ή την αποδοχή ευθύνης. Έχει προβλήματα αυτοελέγχου και αυτοκυριαρχίας, τα οποία μπορεί να εκδηλώνονται μέσω κάποιων εθισμών(κάπνισμα, ποτό, υπερβολικό φαγητό, ναρκωτικά, καταναγκαστικό σεξ). Μπορεί να έχει την τάση να αναβάλει συνεχώς πράγματα και συχνά δεν μπορεί να εκφράσει τον θυμό με ώριμο, αλλά με ανεξέλεγκτο τρόπο.

Ένιωσες πως δεν σου έμενε τίποτα ευκολότερο ή δυσκολότερο από αυτό. Απαίτησες για συναισθήματα. Σέβεσαι τον εαυτό σου πολύ. Σέβεσαι τον εγωισμό σου ακόμα περισσότερο. Προστάζεις ανθρώπους: “Αγάπα με, φίλα με, φρόντιζέ με, όπως το κάνω κι εγώ σε μένα. Τώρα. Γιατί έτσι”. Κι έτσι θεωρείς πως φροντίζεις τον σύντροφό σου, τον εαυτό σου, τους φίλους σου.

Μοιάζει η ζωή μας καμιά φορά σαν μπάλα του μπόουλινγκ, που ο παίκτης πριν την κάνει ένα με το σώμα του, την καθαρίζει από τη σκόνη, την γυαλίζει και παίρνοντας φορά, την παραδίδει… στον εαυτό του; Δίνει όλη την αφοσίωση του, την θέληση του και περιμένει… Περιμένει δευτερόλεπτα παρατηρώντας την πορεία της. Θα χτυπήσει κέντρο; Μήπως ξέχασε να κεντράρει εξαρχής; Υπάρχουν κορύνες στο τέρμα του διαδρόμου; Πρόκειται για την ζωή του και όχι για την μπάλα. Πρόκειται για την δική του σκέψη και τους στόχους του. Πεποιθήσεις πλασμένες από άλλους για εμάς, επιταγμένες από εμάς για άλλους.

…αρκεί μία μόνο στιγμή για να αλλάξεις τη ζωή σου. Δεν τολμάς όσα θες ακριβώς, δεν γλεντάς όπως εσύ επιθυμείς, δεν αφήνεσαι, διότι αγαπάς τον άλλο, μέσω της αγάπης σου για σένα. Ο εαυτός σου είναι τόσο αδύναμος και ευάλωτος, τόσο ανασφαλής και ανίδεος που όλα αυτά σου επιτρέπουν να μην τον κυριαρχείς. Προστάζεις όμως. Παρακαλάς και απαιτείς για αγάπη.

Μία “παλαβή” συσχέτιση αναβλύζει κάθε φορά που αισθανόμαστε συναισθήματα. Βιώνοντας την απόρριψη του εαυτού μας από άλλους, δύο τινά συμβαίνουν και μάλιστα σε ιερή ακολουθία το ένα μετά το άλλο. Το πρώτο είναι η συνέχεια της απόρριψης του δυναμικού μας ως κάτι το τόσο συνηθισμένο. Το δεύτερο είναι η αναγνώριση του δυναμικού αυτού. Αυτό είναι και το νόημα στον έρωτα, στην φιλία, στις σχέσεις γενικότερα, όταν αισθανόμαστε. Να μην υπάρχει ουσιαστικά μόνο δύναμη, μα και αδυναμία. Από την άλλη για πόσο θα απορρίπτουμε τον ίδιο μας τον εαυτό; Ακόμη και μετά από χρόνια το δεύτερο κομμάτι της ακολουθίας θα γίνει πραγματικότητα. Διότι μετά την θλίψη, τον πόνο απαλύνει-νικάει η κρυφή μας δύναμη, που αρχίζει δειλά δειλά να εξωτερικεύεται. Μετά την αποτυχημένη προσταγή, αφού το εγώ κουρνιάσει για ώρες, μέρες, μήνες ή και χρόνια σε κάποιο ντουλαπάκι του συναισθηματικού μας κόσμου, θα αρχίσει ντροπαλά στην αρχή να σπρώχνει για νέες εμπειρίες και συναισθήματα. Είναι η θέληση που θα αλλάξει τον τρόπο σκέψης μας, που θα αντιστρέψει τις πεποιθήσεις μας. Επιθυμώ σημαίνει “θέλω να ζήσω”. “Η επιθυμία στη δημιουργία, στην αναζήτηση, στην έκφραση, στη γνώση, στον έρωτα, στο σχετίζεσθε, στη χαρά, είναι ο λίθος πάνω στον οποίο μπορεί να δομηθεί η ύπαρξη. Κι αυτό χρειάζεται τόλμη και υπομονή”, αναφέρει κάπου στο βιβλίο του “Ρωγμές και αγγίγματα” ο ψυχίατρος Δ. Καραγιάννης.

Το κλειδί σου είναι η υπομονή σου. Αμέλησε, παραμέλησε, ανέξου… Γνώρισε ωστόσο πως στο μέλλον θα αλλάξει η κατάσταση σου, αγκαλιάζοντας τον εαυτό σου και διεκδικώντας γνώση για το παρελθόν. Η υπομονή, θα σου δώσει θάρρος για να διαχωρίσεις, να ξεχωρίσεις, για να επαναπροσδιορίσεις τις δυνατότητές σου.

Μόνος σου. Μόνοι μας.

Πηγή: «Ανακαλύπτοντας ξανά τη ζωή σας» των Jeffrey Young
και Janet Klosko, εκδόσεις Πατάκη (βιβλίο αυτοβοήθειας)

© 2016, Athens Vibe Crew. All rights reserved. Δεν επιτρέπεται η αντιγραφή χωρίς άδεια από το athensvibe.gr

Filed under stories

Το Athens Vibe είναι άνθρωποι, είσαι εσύ, εγώ, ο δίπλα σου, νέοι άνθρωποι με αγάπη και μεράκι για να προσπαθήσουν. Με διάθεση να πάμε κόντρα στην γκρίζα εποχή που διανύουμε ερχόμαστε με φρέσκες προτάσεις και ιδέες για την πόλη που αγαπάμε να μισούμε: την Αθήνα!